Beydavi Tefsiri
Beydavi Tefsiri 

…Bir bütün olarak bu tefsiri inceledigimizde, baslica su özellikler dikkatimizi çeker.

- Beydâvî, gayet veciz ibareler ile anlatmis, laf kalabaligi yapmamistir.

-Ayette bulunan edebî incelikleri tam bir vukufiyetle ele almis, bu sekilde Kur’anin mu’cizeligine delil getirmistir.

-Ayetlerin açiklamasinda sebeb-i nüzule (ayetlerin inis sebebine) sikça yer vermistir.

-Ayetlerin yorumunda farkli görüslere dikkat çekmis, kendi kanaatlerini açikça ifade etmistir.

-Gerek farkli fikhî mezhepler, gerekse farkli itikadî mezheplerin ayetle ilgili görüslerine açiktan veya üstü kapali olarak kisaca temas etmis, ehl-i sünnetin müdafaasini yapmistir.

-“Bu ayet hakkinda söyle de denildi” diyerek diger ufuk açici manalara temasta bulunmustur.

-Zaman zaman tasavvufî mana inceliklerine dikkat çekmistir.

Yapilan tercümenin baslica özellikleri sunlardir:

-Motamot tercüme yerine, ifade edilen mananin Türkçe’deki karsiligini vermeyi esas aldik.

-Anlasilmasi zor olan veya açiklanmasinda fayda gördügümüz yerlerde dipnotlar seklinde açiklamalar yaptik.

-Beydâvî’nin cümlelerinde maddeler halinde ele alinabilecek durumlar oldugunda, cümleyi alt alta maddeler seklinde yazmayi tercih ettik.

-Bu çalismada yaptigimiz en önemli bir yenilik, Kur’anin tamaminin “her güne bir ders” seklinde 442 ders olarak sunulmasidir. Kur’anin son üç cüzü, genelde kisa surelerden meydana geldiginden, o bölümde yer alan surelerin her biri birer ders olarak ele alinmis, ama diger kisimlarda yer alanlar derslere taksim edilmistir. Mesela, onbir sayfadan meydana gelen Kehf suresinde baslica bes kissa vardir:

-Ashab-i Kehf kissasi.

-Biri magrur, digeri dindar iki arkadasin kissasi.

-Hz. Adem kissasi.

-Hz. Musa ile Hz. Hizir’in kissasi.

-Zülkarneyn kissasi.

Biz bu çalismada bunu bes ders seklinde takdim ettik.

Gerçi Kur’anin her yerinde bölümler Kehf suresinde oldugu kadar net ayrilmaya müsait degildir. Böyle olmakla beraber, yapilabilecek taksimin en iyisini yapmaya çalistik. Mesela, onüç buçuk sayfa olan Yusuf suresi bastan sona bir kissa olup, Hz. Yusuf’un hayat hikâyesinden önemli pasajlar ve mesajlar ihtiva eder. Biz bu kissayi, alti bölüm halinde ele aldik. Bu bölümler incelendiginde, her birinin Hz. Yusuf’un hayat hikâyesinden birer sahne oldugu görülecektir.

Bu tarz bir sunum, bildigimiz kadariyla ilk defa yapilmaktadir. Beydâvî’nin orijinalinde böyle bir ayirim olmamakla beraber, özellikle günümüz insanina böyle bir sistemin çok faydali olacagini düsünüyoruz. Dersler, genelde bes on sayfa civarindadir. Nadiren daha az veya daha fazla olabilmektedir. Kendine her gün bir dersi hedef seçen okuyucu, yaklasik bir buçuk yilda Kur’anin tamami üzerinde kafa yorarak bitirmis olacaktir. Böyle yapmayi tercih edenlere tavsiyemiz, yanlarinda baska tefsirler de bulundurmalari, diger müfessirlerin ayni bölümü nasil tefsir ettiklerini vaktin elverdigi nisbette görmeleridir.

Ama isteyen kimse, böyle bir sistemi nazara almadan çok daha hizli bir sekilde kisa zamanda tefsiri okuyabilir.

-Eser, tek basina okunabilecegi gibi, Kur’an dersi yapmak isteyenler için ideal bir ders kitabi da olabilir, ailece veya arkadas grubu ile müzakere yoluyla takip edilebilir. Beraber okunmasi, anlasilmasini daha da kolaylastiracaktir.

Meâl Hakkinda

Beydâvî Tefsiri Arapça oldugu cihetle, bu kitapta yer alan meâl, tamamen tarafimizdan hazirlanmis olup, otuz yildan bu yana Kur’an ilimleriyle mesguliyetin bir neticesidir. Diyanet Isleri Baskanligi ve Hamdi Yazir’in meâli gibi baslica meallerden de istifade edilmekle beraber, tamamen müstakil bir meâldir.

Meâlin bazi özelliklerini söyle sayabiliriz:

-Meâl olarak “cümle meâl” sistemi gelistirdik ve uyguladik.

Bilindigi gibi, tek kelimeden meydana gelen (Rahman, 64) ayeti oldugu gibi, bir sayfalik müdayene ayeti de vardir (Bakara, 282). Biz bu çalismamizda, ayet meallerini cümlelere bölmeyi tercih ettik. Mesela (Bakara, 255). ayet olan ayete’l- kürsî on ayri cümleden meydana gelmistir. Zihnin bu on cümleyi hatirda tutmasi elbette kolay degildir. Ama cümleler halinde muhatap olundugunda daha kalici olmaktadir. Son yillarda ülkemizde “kelime meâl” sistemi bazi meâllerle yayginlasmistir. Bu sistem, Kur’an kelimelerinin anlamini ögrenmede faydali olmakla beraber, manayi bir bütün olarak kavramada problemlere yol açmaktadir. Çünkü zihin mevcut kapasitesini tam kullanamamakta, çatallanmakta, öyle ki bu durum konusmasina bile yansiyabilmektedir. Bu açidan, cümle olarak ayete muhatap olup, cümle içinde kelimeleri görmek ve anlamak çok daha faydali olacaktir. Nitekim egitimde de “tümden gelim” metodu daha ön plana çikmaktadir.

-Ayet meâlleri koyu olarak yazilmis, ihtiyaç olan yerde ise, manayi anlamayi kolaylastirici ifadeler parantez içinde yer almistir. Pek çok meâlde buna riayet edilmemesi, meâl ile tefsirin iç içe girmesine, hangisinin ayetten hangisinin tefsirden oldugunun karistirilmasina sebep olmaktadir.

-Melekût, kab-i kavseyn, sidretü’l-münteha, salih amel, takva gibi genelde kavram olabilecek ifadeler aynen alinmistir. Zira böyle kelimelerin tam bir Türkçe karsiligi yoktur. Bunlari birer kelime ile ifade etmeye çalismak, büyük ölçüde mana kaybina yol açmaktadir. Bunlarin açiklamasinin tefsirde yer almasi, okuyucuyu manada derinlesmeye sevk etmektedir.

-Kur’anin meâli denizin maviligine, tefsiri ise o denizin derinligine benzer. Meâlde mana derinligini yakalayabilmek çok da kolay degildir. Bu açidan, meâl-tefsir türü çalismalarin daha faydali olacagi kanaatindeyiz. Zaten bu eser de bu türden bir çalisma olmustur.

-Yogun bir mesai ve ciddi bir arastirmanin neticesinde, böyle bir meâl ortaya çikti. Eksikleri oldugunu kabul ile beraber, bazi yenilikleri ve açilimlari ihtiva etmesiyle, Kur’anin anlasilmasi yolunda ileri bir adim olacagini umuyorum.